Wetgeving4 min leestijdGepubliceerd op

De zorgplicht uit NIS2: tien maatregelen die de Cyberbeveiligingswet van zorgorganisaties vraagt

De zorgplicht is het hart van NIS2 en van de Nederlandse Cyberbeveiligingswet, die sinds 15 augustus 2026 geldt. De wet schrijft geen producten voor, maar tien soorten maatregelen die passend moeten zijn bij uw risico's. U leest hier wat elke maatregel in de praktijk van een zorgorganisatie betekent, hoe ze aansluiten op NEN 7510 en wat u als eerste regelt als u onder de wet valt.

Hangslot op een laptoptoetsenbord, als beeld voor de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet

Voor wie geldt de zorgplicht?

De Cyberbeveiligingswet geldt voor zorgaanbieders met 50 of meer medewerkers, of met meer dan 10 miljoen euro omzet en balanstotaal. Dat zijn in de eerste lijn vooral grotere gezondheidscentra, huisartsenposten, zorggroepen, apotheekketens en GGZ-instellingen. Kleinere praktijken vallen er meestal niet direct onder, maar merken de wet via hun samenwerkingspartners en leveranciers, die de eisen in contracten doorgeven. Of uw organisatie eronder valt, leest u in NIS2 voor de eerstelijnszorg.

Wat de zorgplicht inhoudt

De zorgplicht verplicht u om passende en evenredige maatregelen te nemen om de risico's voor uw netwerk- en informatiesystemen te beheersen. Passend betekent: afgestemd op uw risico's, uw omvang en de kans en impact van incidenten. De wet noemt tien onderdelen die in elk geval aan bod moeten komen. Werkt u al volgens NEN 7510, dan dekt u een groot deel. De herziene norm van 2024 bevat een overzicht dat per onderdeel van NIS2 laat zien hoe het zich verhoudt tot de norm.

De tien maatregelen, vertaald naar de zorg

1. Risicoanalyse en beveiligingsbeleid

Een actuele analyse van wat er mis kan gaan met uw systemen en gegevens, en een beleid dat daaruit volgt. Dit is dezelfde basis als bij NEN 7510: breng uw systemen in kaart, bepaal wat onmisbaar is voor de zorg en leg vast wie waarvoor verantwoordelijk is.

2. Incidentenbehandeling

Een procedure voor het herkennen, melden, afhandelen en evalueren van incidenten. In de zorg hoort daar de noodprocedure bij voor uitval van het HIS, AIS of EPD, en de koppeling met de meldplicht binnen 24 uur.

3. Bedrijfscontinuïteit: back-up, herstel en crisisbeheer

Afspraken over hoe de zorg doorgaat als systemen uitvallen: geteste back-ups, hersteltijden, uitwijk en wie de leiding heeft bij een crisis. Oefen dit minstens één keer per jaar.

4. Beveiliging van de toeleveringsketen

Uw leveranciers zijn onderdeel van uw risico. Denk aan de HIS- of AIS-leverancier, uw ICT-partner, de telefonieleverancier en clouddiensten. Leg eisen vast in contracten en verwerkersovereenkomsten, vraag om certificering en beoordeel periodiek of leveranciers hun afspraken nakomen.

5. Veilig verwerven, ontwikkelen en onderhouden, inclusief kwetsbaarheden

Beveiliging vanaf het moment dat u een systeem kiest tot het moment dat u het afdankt. In de praktijk: updates en patches op tijd, geen software die niet meer wordt ondersteund, en een proces voor het afhandelen van gemelde kwetsbaarheden, zoals bij de PHP-kwetsbaarheden van oktober 2026.

6. Beoordelen of de maatregelen werken

Beleid en procedures om de effectiviteit van uw maatregelen te toetsen: interne audits, een jaarlijkse herbeoordeling, rapportages uit de monitoring en een oefening met de noodprocedure. Zonder dit onderdeel kunt u de bewijsplicht niet invullen.

7. Cyberhygiëne en opleiding

Basismaatregelen die iedereen volgt en training voor het hele team, inclusief bestuurders. Denk aan wachtwoordbeleid, het herkennen van phishing en veilig omgaan met apparaten en gegevens.

8. Versleuteling

Beleid voor het gebruik van cryptografie: versleutelde laptops en telefoons, versleutelde verbindingen voor toegang op afstand en veilig mailen van patiëntgegevens.

9. Personeel, toegangsbeleid en beheer van middelen

Afspraken over wie toegang krijgt tot wat, hoe accounts worden aangemaakt en ingetrokken, en een actueel overzicht van alle apparatuur en systemen. In de zorg hoort daar het beheer van UZI-passen en van accounts van vertrokken medewerkers bij.

10. Tweestapsverificatie en beveiligde communicatie

Inloggen in twee stappen waar dat passend is, in elk geval op mail, cloudwerkplekken, toegang op afstand en beheeraccounts, en beveiligde communicatiemiddelen voor spoed en voor interne afstemming. Lees hoe u tweestapsverificatie invoert zonder dat de balie eronder lijdt.

Bestuurders zijn verantwoordelijk

De wet legt de verantwoordelijkheid voor de zorgplicht bij het bestuur. Bestuurders moeten de maatregelen goedkeuren, toezien op de uitvoering en zelf een training volgen. Komt een organisatie de zorgplicht niet na, dan kan de toezichthouder, voor de zorg onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, maatregelen opleggen en kan het bestuur persoonlijk worden aangesproken.

Waar begint u?

  1. Stel vast of uw organisatie onder de wet valt en registreer u als dat zo is.
  2. Maak of actualiseer de risicoanalyse en leg het beveiligingsbeleid vast met een bestuursbesluit.
  3. Loop de tien maatregelen langs met de NEN 7510-checklist. Wat al geregeld is, legt u vast. Wat ontbreekt, krijgt een eigenaar en een datum.
  4. Regel de meldplicht: wie belt binnen 24 uur met het NCSC, en hoe weet die persoon dat er iets is?
  5. Neem de eisen op in contracten met leveranciers en vraag om hun certificaten.

Hoe Westers helpt

Westers is NEN 7510- en ISO 27001-gecertificeerd en regelt de technische maatregelen uit de zorgplicht als onderdeel van het beheer: monitoring, updates, tweestapsverificatie, versleuteling en geteste back-ups. Met MijnVeiligePraktijk helpen we bij bewustwording, vastlegging en de voorbereiding op de meldplicht. Lees ook de vijf stappen om te beginnen met de Cyberbeveiligingswet.

Veelgestelde vragen over de zorgplicht

Kort antwoord op wat praktijkhouders ons hierover vragen.

Moet ik alle tien maatregelen invoeren?

U moet alle tien onderdelen beoordelen en passende maatregelen treffen. Wat passend is, hangt af van uw risico's en omvang. Leg vast waarom u een maatregel wel of niet, of in beperkte vorm, toepast.

Voldoe ik met NEN 7510 automatisch aan de zorgplicht?

Voor een groot deel. De herziene norm van 2024 bevat een overzicht dat per onderdeel van NIS2 laat zien welke maatregelen erbij horen. De meldplicht en de registratie bij het NCSC regelt u daarnaast apart.

Geldt de zorgplicht ook voor mijn ICT-leverancier?

Uw leverancier is onderdeel van uw toeleveringsketen en dus van uw risico. U legt eisen vast in contracten en verwerkersovereenkomsten en vraagt om certificering. Grotere ICT-leveranciers kunnen zelf ook onder de wet vallen.

Wie controleert of ik aan de zorgplicht voldoe?

Voor de zorg houdt onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd toezicht. Belangrijke entiteiten vallen onder reactief toezicht: de toezichthouder komt in beeld bij een incident of klacht.

Bronnen en meer informatie

Over de auteur

Redactie Westers

De redactie van Westers schrijft over ICT en beveiliging in de zorg. Westers regelt al ruim 20 jaar de ICT van huisartsen, apotheken en GGZ. Maak kennis met ons team.

Meer informatie over onze diensten?

Heeft u een vraag over de ICT in uw praktijk? Bel of mail Remco, dan kijken we samen wat er nodig is.

Remco den Broeder

Remco den Broeder

Commercieel Directeur

Even samen kijken wat wij voor u kunnen doen?

Meer informatie over onze diensten?

Heeft u een vraag over de ICT in uw praktijk? Bel of mail Remco, dan kijken we samen wat er nodig is.

Remco den Broeder

Remco den Broeder

Commercieel Directeur

remco.denbroeder@wac.nl

088 - 87 20 200

Even samen kijken wat wij voor u kunnen doen?

Meer informatie over onze diensten?

Heeft u een vraag over de ICT in uw praktijk? Bel of mail Remco, dan kijken we samen wat er nodig is.

Remco den Broeder

Remco den Broeder

Commercieel Directeur

Even samen kijken wat wij voor u kunnen doen?